Archive for August 2016

(0036)   Leave a comment

 

Leitha

Wij  moeten  dus  op  zoek  gaan  naar  een  water-leiding  die  Leitha  heette  en  in  onmiddelike  betrekking  met  Leiden  stond ;  ja-zelfs  waarschijnlik  daar  haar  “oor-sprong” ,  of  liever  gezegd [:]   de  kiem  tot  haar  latere  was-dom  op  gebaseerd  is [:]  geen  leven  zonder  water .

Als  men  daarbij  bedenkt ,  dat  de  “Leidse  burcht” ,  oftewel  Leider-burcht ,  ook  “burcht  van  Leda  / Leitha”   heette  (-  para-fraserend  de  oorkonde  van  1216 -)  en  mits-dien  de  plaats  Leda  /  Leitha  in  haar  onmiddelike  omgeving  is  te  zoeken  (– dus  [:]  op  het  eiland  aan  de  voet  van  de  burcht ,   ingeklemd  tussen  Oude  en  Nieuwe  Rijn –)  //  ligt  de  keuze  voor  de  hand [:]  Oude  of  Nieuwe  Rijn .

20160805_132029

 

En   met  een  vanzelf-sprekende  voorkeur  voor  de  Nieuwe  Rijn .

 

 

Toch  hoeft  deze  “ziens-wijze”  niet  correct  te  zijn  //  want  (¿)  waarom  wordt  er  over  maar  liefst  “drie  Leiden’s”  (Leithon’ s)  gesproken  .   Die  zullen  wel  bij  elkaar  in  de  buurt  hebben  gelegen  //  maar  niet  zodanig  dat  zij  “elkaar  in  de  weg  hebben  gezeten” ;   of-tewel [:]   minimaal  enigszins   uit  de  buurt .   En  omdat  die  goederen-lijst  terug-grijpt  op  situaties  in  het  tijd-perk  van  vòòr  de  serie  overstromingen  uit  de  12-de  eeuw  //  hoeven  deze  helemaal  niet  “om  de  hoek”  bij  Leiden  hebben  gelegen ;   met  andere  woorden [:]   toch  op  enige  afstand .

 

Als  een  ander  Leiden  wordt  Leider-dorp  aangemerkt .   Dit  zou  èèn  van  de  andere  twee  Leithon’s  ( naast  Leitha  [ nabij  de  Leidse  burcht ]  zelf -)   kunnen  zijn  geweest .   Blijft  er  èèn  over .

 

Haast  ongemerkt  stappen  we  nu  over  een  probleempje ,  waar  toch  aandacht  aan  moet  worden  geschonken [:]   als  ook  Leider-dorp  aan  de * Leitha  heeft  gelegen  //  (¿)  heette  de  Rijn  soms  dan   NOM. * Leitha  (?)   (- en  moeten  we  ook  het  “derde  Leiden”  ergens  aan  de  Rijn  zoeken -)  ?

 

Het  is  bij-voorbeeld  best  mogelijk ,  dat  “de  Rijn”  hier  een  dubbele  naam  heeft  gehad  (- omdat  de  Rijn  hier  als  een  “geleide  water-loop”  in  bedwang  werd  gehouden  [ na  aanleg  van  dijken ] -) .

 

Advertisements

(0035)   Leave a comment

Leiden  [:]  de  Leid-

Dus  op  basis  van  het  suffix  -en  en  in  analogie  met  Swieten  is  het  redelijk  plausibel ,  dat  Leiden  zijn  naam  dankt  aan  een  waterje  de  Leid-  [ geheten ] .   Daarbij  hebben  we  tot-nu-toe  verzuimd  ons  werkelijk  te  verdiepen  in  de  historise  naams-ontwikkeling   (- waarbij  ook  de  ontwikkeling  van  Leiden  tot  neder-zetting  en  als  (tot)  stad  niet  vergeten  mag  worden -) ;   en  niet  in  de  laatste  plaats [:]   welk  water  wordt  er  (dan)  bedoeld  (?) .

In  de  successie-strijd  om  (de  erfenis  en  opvolging  van)   Dirk  (VII)  [graaf]  van  Holland  [ 1203 ~ 1206 ]  (- vaak  genoemd  de  Loonse  oorlog -)   speelde  de  Burcht  van  Leiden  een  rol  als  toevluchts-oord  voor  Ada ,   enige  (overig  gebleven)  dochter  van  Dirk  VII  [ en  in  huwelijk  verbonden  met  Lodewijk  (II)  van  Loon ] .   Deze  burcht  stond  onder  beheer  van  de  burg-graaf  van  Leiden .   Mits-dien  werd  “Leiden”  in  verband  daarmee  vaker  genoemd  in  de  bronnen .   Te  dien  tijde  was  de  burcht  echter  door  de  bisschop  van  Utrecht  veroverd   (– vide  ad  annō  1204  in  de  Annales  Egmundenses   (ed.  M.  Gumbert-Hepp / JP Gumbert  [ 2007 ] ,  bz.  314 – 334 –)  [:]   venit  Leythen   ( kwam  hij  [ = de  bisschop ]  naar  Leiden ) .

De  strijd  resulteerde  in  een  arbitrale  beslissing  (- “vrede” ;  Adriaan  Kluit  noemt  het  een   sententia  arbitralis  sive  Laudum ,  een  arbitrale  uitspraak  of  lof-(prijzing)  [ in  de  zin  van  zege-vierend  recht ]  ( 1780 :  bz.  299 – 327 )  van  Filips ,  mark-graaf  ( marchio )  van  Namen ,  in  zijn  hoedanigheid  als  baljuw  van  Vlaanderen  ( 14  otober  1206 ) ,  uitgevaardigd  te  Brugge .

Daarin  komt  de  burcht  ter  sprake  als [:]   Castellum  de  Leda .   In  het-zelfde  stuk  (- de  zelfde  oorkonde  -)  wordt  de  erbij-horende  plaats  genoemd [:]

« Illinc  debet  dominus  Willelmus  ire  apud  Dordreth  et  ad  Flardinghen  et  ad  Ledam  et  ad  Harlem ,  (…) »

Naar  een  < NOM. >  omgezet   NOM. Leda .

Dat  is  aanzienlijk  anders  dan   Leythen  (!) .

Opgeschreven  in  ongeveer  dezelfde  periode (!)  ( 1200 -1250 )  en  allebij  worden  zij  als  origineel  aangemerkt .

¿ Wat  is  dan  de  reden  van  het  verschil  ?

Wetende ,  dat  de  ene  bron  in  Brugge  is  opgemaakt  en  de  andere  vermelding  voor-komt  in  een  geschied-bron   in  kroniek-vorm   ( Annales  Egmundenses ) ,   samen-gesteld   – naar  men  meent –   in  Egmond  //  zou  het  er  dus  mee  te  maken  kunnen  hebben ,  dat  in  beider  schrijf-centrum   (- de  ene  een  kanselarij  en  de  ander  een  scriptorium -)  een  andere  taal-norm  gold   (- en  van-daar  het  verschil -)  [:]   in  Brugge  een  ( neder- )frankise  en  in  Egmond  een  (frankisch-)frizoonse .

Als   betekenis  voor  het  woord  ( en  naam )  komen  we  uit  op   ( water-leiding ;  =  aqua-duct ;   een  vergraven ,  geleide  water-loop )   (- en  horend  bij  het  werk-woord   leiden -)   en  welke  in  veler-lei  variaties  voor-komt [:]   leeleiliedeleede .   Daar  hoort  een  aantekening  bij  //  want  men  heeft  niet  in  de  gaten ,  dat  er  een  wezenlijk  verschil  zit  tussen  de  typise  “frizoonse”  en  de  neder-frankise  vormen [:]  alle  diftong-achtige   “ei-”-geschreven  klanken  vinden  we  in  de  kust-streken   (– maar  ook  verder land-inwaarts –)  en  zijn  mogelijk  op  te  vatten  als  een  ingweoons  ( of  frank-frizoons )  verschijnsel   (- in  Friesland  vaak  geschreven  als   -eije- [:]   zoals   De  Leijen ,  [ dat  tot  een  meer  is  uitgegroeid ] ;   en  verder  ( bijv.)   Oude  Leij   in  Polder  De  Oude  Ley  bij  Vis-vliet  ( prov.  Groningen ) -) ;   en  verschillende  lei-en  in  Noord-Brabant (!) ,  zoals  Poppelsche  Lei .

En  het  is  daarom  waarschijnlijk  niet  toevallig  dat  de  plaatselijke  “volkse”  Leidse  uitspraak  voor  deze  stad [:]   Leie(n)  is .

Een  derde  type  bron  hebben  wij  nog  niet  erbij  betrokken .   Het  zijn  de  oorkonden  die  zijn  uitgegaan  van  de  Hollandse  graven .

¿  Hoe  noemen  zij  die  plaats  ( Leiden ) ?   En  in  wijder  verband [:]  ¿  wat  was  hun  binding  met  deze  plaats ?

 In  een  gift[-brief]  aan  de  abdij  van  Rijns-burg  van  graaf  Dirk  (VII)  en  Aleida  komt  de  plaats  Leiden  voor  als  plaats  waar  (- in  de  buurt (!) [:]   apud  [:]   (na)bij -)   de  oor-konde  werd  opgemaakt [:]   Datum  apud  Leythen .   Vanaf  dan  is  de  spelling  met  -ey-  eeuwen-lang  de  gebruikelike  //  terwijl  de   -th-   al  spoedig  in   -d-   verandert  (- tot-op  de  dag  van  van-daag -) .   Een  enkele  keer  nà  1200  vinden  we  in-plaats   -ey-   ook-welles   -ei- .   Hoewel  interessant  om  die  hier  aan  te  halen  //  sla  ik  hen  over  om  direkt  een  sprong  [ achter-waarts ]  in  de  tijd  te  maken [:]  op  munten  die  (- op  de  burcht [?] -)  te  Leiden  zijn  geslagen  ten-tijde  van  graaf  Floris  ( I )  ( † 1061 )  komt  de  plaats(-naam)  als   Leitheri[c]burch  ( “Leider-burch[t]” )  voor .   Graag  zou  ik  hier  wat  meer  info  willen  geven  over  de  twee  munten  met  dit  opschrift  ( “legenda” )  die  in  Rusland (!)  zijn  gevonden  //  maar  meer  dan  de  plaatsen  waar  zij  gevonden  zijn  (- Wigmjaz (?)  [ 1934 ]  en  Kolgolema  [1960 ] -)  kan  ik  er  niet  over  mee-delen .

Natuurlijk  ga  je  je  dan  af-vragen [:]   ¿  wat  was  dan  de  handels-betrekking  tussen  beide  streken ?   Of  is  het  puur  toeval  (?)  dat  zij  daar  gevonden  zijn .

Hoe-dan-ook  ( what-ever )  de  spelling  met  -ei-  en  -th-  zullen  tot  een  ouder  taal-stadium  behoren  dan  die  met  -ey-  en  -d- .

Dit  is  in  overeenstemming  met  de  schrijf-wijze   Leithon   voor  drie  (!)  verschillende  locaties  die  genoemd  worden  in  de  lijst  van  bezittingen  die  aan  de  St.-Maartens-kerk  ( te  Utrecht )  hebben  toebehoord [:]

« In  prima  leithon    ii    in  secun[-]da    i    intertia  ⦁    »

Hier  treffen  we  drie  plaatsen  aan  die  in  hun  naam  (- vanwege  -on  [ =  oudere  datief-pluralis–vorm  voor  -en ] -)   verwijzen  naar  hun  ligging [:]   aan  [een  water]  (de)   NOM. * Leitha .   Concluderend  [:]  dus  tòch  een  verwijzende  naam  naar  een  water  (!) .

Het  verschil  in  spelling  ( niet   NOM. Leda ,  zoals  genoemd  in  het  vredes-verdrag  gesloten  te  Brugge  in  1206  //  NOM. * Leitha )   moeten  wij  dus  toeschrijven  aan  het  [frank]-frizoons .

Het  betreft  dus  ook  èèn  specifiek  [ bij  name  genoemd ]  water (!) ;  en  niet  specifiek  doelt  op  de  vereniging  van  kanalen  (- zoals  prof.  Kern  dacht  [ van-wege  de  datief-pluralis–uitgang ]  -) .

Al-met-al  komen  we  met  deze  exercitie  redelijk  in  de  buurt  van  Matthias’  de  Vries  ( 1820 ~ 1892 ) mening  (- die  niet  ingaat  op  het  verschil  tussen  leda  en  leitha -)  [:]

« De  oudste  vorm  van  den  naam  moet  Leitha  geweest  zijn .   LeithonLeithenLeiden  is  daarvan  de  derde  naamval .   (…)  Leithaleide  was  dus  zooveel  als  (water)leidingvaartkanaal ,  in  dezelfde  toepassing  als  angels.  lâdu ,  dat  geheel  aan  ons  leide  beantwoordt  en  werkelijk  in  den  zin  van  kanaal  gebruikt  werd  (…) .   Leide  was  dus  de  natuurlijke  benaming  van  een  water ,  eene  vaart .   (…) »

¿  En  waar  leidt  dit  toe  ?

Nog   niet  naar  welk  ( specifieke )  water-leiding  er  nu  precies  bedoeld  werd  met  die  verwijzende  naam  Leiden .

¿  Welke  Lei(d)en  dan  ?

( wordt  vervolgd )

(0034)   Leave a comment

Getto Ghetto

 

Ik  weet  niet  of  mijn  commentaar  is  geplaatst  op

[ → http://blog.oup.com/2009/03/ghetto/ ]

( over  de  etymologie  voor  getto )

(- ¿ of  ben  ik  gecensureerd ? -)

Dus  voor  de  zekerheid  maar  hier  (- ¿ dubbel ? -)  [:]

 

Starting  from  A ,  the  place  it-self ,  the  following  reference  may  be  useful [:]

[ → https://books.google.nl/books?id=pXcnz0In69IC&pg=PA318#v=onepage&q&f=false ]

and  it  indicates  a  connection  (though  indirectly)  to  latin   iactāre   ([to]  throw ;  [to]  cast)  or ,  alternatively ,  from  the  supine  of   iacere ;  and  in  a  far  more  remote  ( contemporary )  way ,  to  a  word  like  pro-ject ,  as  each  search  for  word-origins  is .

But  because  of  the  initial  gh-  or  either  (and  more  likely)   g-   (- and  y  put  aside  the  question  how  to  pronounce  the  sounds  the  letters  may  represent -)  //  it  seems  reasonable  to  argue  that  the   g-   (- what-ever  its  pronunciation ;   – the  spelling  of   gh-   seems  to  me  as  stemming  from  a  later  period – -)   leads  to  the  presumption  that  this  sound  ( and  accordingly  its  word-origin )  is  “hidden”  [ back ]  more  deep-down  into  history  //  but  nevertheless   some-how  related  to  latin .

For  example ,  one  could  think  of  the  venetic  language .

But  even  the  possibility  of  a  connection  with  etruscan  should  not  be  ruled  out  in  advance .   Even  more  so [:]   the  Etruscans  are  famous  for  their  “metal  work(s)” .

 

En  een  hartelijke  groet  vanuit  Nederland .

(- in  commemoration  of  the  establishment  of  the  Venetian  ghetto ,  500  years  ago -)  [ but  before  there  may  have  existed  some-thing  similar  to  a  ghetto  on  the  island  of  Giudecca ;  see  the  entry  on  this  name  in   Curiosità  veneziane   by  Giuseppe   Tassini  (1872)  ]

(0033)   Leave a comment

A  rose  by  any  other  name  would  smell  as  sweet

 

De  naam  Swieten  vraagt  om  iets  heel  poëtisch [:]

a  rose  by  any  other  name  would  smell  as  sweet .

En  de  meester  ver[t]rekt  geen  spier .

O  Romeo ,  Romeo !  where-fore  art  thou  Romeo ?

Bij  Zwieten  gaat  het  niet  slechts  om  de  geur .

Het  drukt  ook  uit ,  dat  aan  minimaal  èèn  levens-behoefte  werd  voldaan [:]  zonder  zoet  water  geen  (zoet)  leven .

(William)  Shake-speare  refereert  aan  een  andere  levens-behoefte .

En  zonder  die  naam  Zwieten  zou  ons  nog  iets  anders  ontgaan [:]  daar  omtrent  moet  een  (historise)  neder-zetting  gelegen  hebben .

Daar  zijn  zeker  3  aanwijzingen  voor [:]

[1°]  de  plaats-naam  zelf  (- tegelijk  implicerend ,  dat  het  slot  niet  ver-af  lag  van  die  neder-zetting -) ;

[2°]  het  feit ,  dat  Zoeterwoude  een  “persoon”  (pastor)  kende  verbonden  aan  een  kerk  die  gewijd  was  aan  èèn  van  de  eerste  zendelingen  in  deze  streken [:]   Lebuïnus ,

hetgeen erop  wijst ,  dat  “deze  plaats”  een  zeer  oude  parochie-kerk  gehad  moet  hebben  ( daar  ergens  in  de  buurt ) ,

[ → http://beeldbank.oudzoeterwoude.nl/cgi-bin/suetan.pl?ident=1981051314 ]

[3°]  dat  tot  de  “toebehoren  van  het  kasteel”  behoorde  (annō  1424)  het  recht  van  godsdienst-oefeningen  in  een  eigene  kapelle [:]

[ → http://beeldbank.oudzoeterwoude.nl/cgi-bin/suetan.pl?ident=1973060710 ]

Zulk  recht  kan  niet  tot  de  standaard-uitrusting  van  een  kasteel  gerekend  worden  en  zal  ergens  op  gebaseerd  moeten  zijn [:]  vermoedelijk  afgeleid  uit  de  historise  situatie  toen  “aan  Swieten”  nog  een  parochie-kerk  verbonden  was

(– //  want  een  parochie-kerk  kon  niet  operationeel  zijn  zonder  een  parochie ;  toen  èèn-maal   – om  welke  reden  dan-ook –   die  gemeente  niet  meer  [ ter-plaatse ]  bestond  en  haar  functie  was  overgenomen  door  “Zoeter-woude”  //  zal  op  “historise  grond-slag”  de  kasteel-heer  zijn  “recht  op  godsdienst-oefening”   (- ¿ omdat  hij  ooit  als  voogd  voor  die  kerk  optrad ? -)   hebben  kunnen  opeisen  door  de  aanwezigheid  van  een  kapel  op  zijn  grond-gebied  (- ¿ in  de  buurt  van  het  kasteel (?)   en  op  de  plek  waar  de  oorspronkelijke  kerk  was  gesticht ? -) .  –)

(0032)   Leave a comment

Swieten  [:]  de  Swiet

De  functie  van  -en .

Het  gebruik  van  naamvallen  (declinaties)  bij  plaats-aanduidingen  vereist  een  langere  po(o)sting  dan  waar  ik  nu  aan  toe-kom .

In  veel  plaats-namen  komt  het  suffix  (achter-voegsel)  -en  voor  en  het  is  niet  moejlijk  de  functie  ervan  te  onderkennen  //  als  wij  zulke  plaats-namen  bezien  in  hun  relatie  tot  een  rivier  of  andere  water-loop ;   zoals  bij  Swieten  (:)  Swiet

(- caveat  [:]  ( maar )  niet  alle  plaats-namen  op  -en  hebben  betrekking  op  een  rivier (!) -) .

Het  slot  te  Zwieten  ligt  aan  (de)  Zwiet  [:]

Clipboard02

dus  het  aller-waarschijnlijkst  is ,  dat  -en  hier  uitdrukt ,  dat  deze  plek  “zich  tot  het  object  ( die  rivier )  verhoudt” [:]   ( aan  de  Zwiet ) .

In  ana-logie  kan  men  redeneren  dat  ook  Leiden  gelegen  is  ( aan  de  Leid(-) ) .   Maar  klopt  dit  (?)  en  (¿)  welke  rivier  zou  dan  bedoeld  zijn  ?

( wordt  vervolgd )

Posted August 7, 2016 by arvteg in Uncategorized

Tagged with , , , , , , ,

(0031)   Leave a comment

Namen  Natuurlijk  [:]  Leiden

Ter  voorbereiding  voor  een  boot-tochtje  door  de  grachten  van  Leiden  iets  over  de  naam  van  die  stad .     Je  wilt  toch  iets  weten  over  de  geschiedenis  en  ontstaan  van  die  stad  als  je  er  “doorheen”  vaart .   En  op  speciaal  verzoek  zal  ik  er  enigszins  onderzoek  naar  doen   (- hoewel  het  denk-proces  er-over  er  “natuurlijk”  al  veel  langer  bezig  mee  was  //  want  de  “huidige  verklaringen”  konden  mij  aller-minst  overtuigen  [ “van  hun  gelijk” ] . -) .

Op  wikipedia  staat  er  een  heel  stuk  over  de  naam-geving  van  Leiden  ( d. d. 28-7-2016 )  [:]

[ → https://nl.wikipedia.org/wiki/Leiden ] [:]

 Uit-gaande  van  een  oudste  vermelding  Leithon  redeneert  men  verder [:]

« Verbogen in datief pluralis verkrijgt men van leitha dan leithon, en wordt de betekenis dus aan de (datief) + wateren (meervoud). Deze betekenis past in de situatie van het oude Leiden dat niet aan een enkele rivier of watering lag, maar aan de linkeroever van de Rijn, tegenover de plaats waar de Mare uitmondt in de Rijn, die van oost naar west vloeit, terwijl de Mare de waterweg naar het Noorden vormt.[ »

Mooi  verzonnen  en  het  klinkt  best  logisch .

Het  wordt  echter  weer-sproken  door  Van  Berkel – Samplonius  (1989 ;  de  nieuwste  druk  heb  ik  niet  voor-handen  [ het-geen  eigenlijk  wel  zou  moeten ] -) .   Daar  is  te  lezen  (- s.v. Leiden -)  [:]

« De naam wordt thans veelal opgevat als een datief meervoud van mnl. lede ’waterloop’ . De vroege -ei- maakt echter [ook] deze verklaring niet onbedenkelijk . Tegenwoordig neemt men aan dat Leiden zijn naam ontleend heeft aan Leiderdorp , dat de naam dus eigenlijk toekomt . (…) »

Daarmee  is  de  verklaring  die  op  wikipedia  wordt  gevonden  //  eigenlijk  al  weerlegd [:]   de  spelling  met  -ei-  maakt  een  verklaring  die  aanknoopt  bij  lede  feitelijk  ontoelaatbaar  (- “bedenkelijk”  om  het  diplomatiker  te  formuleren -)  (- //  tenzij   men  de  reden  kan  aangeven  van-waar  die  “rare  (onlogise)  spelling” -) .   Verder  wijst  het  op  een  complicatie [:]   ¿ welke  plaats  wordt  er  eigenlijk  bedoeld  met  Leithon ?

Voor  die  spelling  met   -ei-   vergelijke  men

[ → http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=ONW&id=ID4328 ] ,

waarbij  opgemerkt  moet  worden ,  dat  het  zeer  kwalijk  is ,  dat  de  samen-stellers  gèèn  asterisk  gebruiken  voor  hun  verzonnen  woord   (*) lētha   (- want  ( dat  woord )  nergens  werkelijk  is  over-geleverd ;;  ik  beschouw  dat  als  gemarchandeer  [- van  taalkundigen -]  //  tenzij  wordt   aangegeven  waar  dat  woord  (- in  welke  bron -)  gevonden  wordt -) .

Daarmee  hebben  we  niet  vast-gesteld ,  dat  de  naam  Leiden  misschien  tòch-wèl  met  lede   ( (een)  gegraven  water-gang kan  hebben  samen-gehangen ;  enkel  dat  de  hier-boven  gegeven  redeneringen  niet  afdoende  zijn  [ om  het  te  bewijzen ] .   Een  andere  complicatie  is  evenwel  ook ,  dat  geografise  namen  daar  in  de  buurt  die  betrekking  hebben  op  vergraven  wateren ,  geen   lei   heten  //  maar   lee(de) ,  zoals  de  Warmonder  Lee .

( wordt  vervolgd )

Posted August 4, 2016 by arvteg in Uncategorized

Tagged with , , , , , ,