Archive for February 2016

(0029)   Leave a comment

De  naam  Holland

 

Op  deze  verschrikkelijke  dag  (schrikkel-dag)  door-breken  we  weer-’ns  de  door-gaande  beweging  van  deze  blog   (- die  een  tijdje  heeft  stil-gelegen -)   met  een   – hoe  zou  ik  het  noemen ? –   een  “verschrikkelijk” (?)  stuk  “brand-hout” (?) .

Alom  geaccaepteerd  is  de  verklaring  voor  de  naam  Holland  als  ( hout-land ) .

Zo  lezen  we  op  ( of  “in”)  wikipedia  (d.d. 31-12-2015)   « De  naam  is  afkomstig  van  Holtland  of  Holdland ,  dus  “houtland” . »

Helaas  pinda-kaas ,  zo  simpel  is  het  niet .

Bovendien,  taal-kundigen  zouden  beter  moeten  weten  //  maar  ook  hier  treft  men  dezelfde   (algemeen-aanvaarde  visie  en )   onkunde  aan :

[ → http://nederl.blogspot.nl/2015/11/etymologie-holland.html ] .

Terwijl  taal-kundigen  het  juiste  gereedschap  in  handen  hebben  om  te  door-zien ,  dat  die  gegeven  verklaring  helemaal  niet  kan  kloppen ;  als  zij  ten-minste  keurig  “recht-lijnig”  willen  redeneren :  die  –d–  in  de  optekening   Holdland   (ca. 1120)  zit  namelijk  “in  de  weg” ,  of  zo  men  wil :  gooit  roet  (niet :  roed)  in  het  eten .

Die  ogen-schijnlijke  “oudste”  optekening  Holtland  (918-948,  kopie  eind  11-de  eeuw)  dient  aan  een  nader  onderzoek   (een  bron-analyze)   onderworpen  te  worden  //  want  het  staat  helemaal  niet  vast  of  deze  bron  wel  zo  betrouwbaar  is  (- // want  een  zo-geheten  falsum -) .   Dan-nòg  kan  zij  waarde-vol  blijken  te  zijn [:]   de  materiële  inhoud  (van  dat  document)  kan  een  verloren  gegane  situatie   tòch gedeeltelijk  of  zelfs  geheel  (!)  juist  beschrijven  //  maar  niet  “in  alle  details”  [:]   de  oorkonde  voldoet  niet  aan  het  criterium  van  echtheid  (omdat  er  bij-voorbeeld  aan  de  datering  of  met  de  namen  geknoeid  is) .

Voor  dit  moment  is  het  voldoende  om  te  weten ,  dat  er  in  de  10-de  eeuw  helemaal  geen  sprake  kon  zijn  van  een  “graaf  van  Holland”  //  om  de  eenvoudige  reden ,  dat  “Holland”  niet  bestond (!)  (- in  de  zin  ,  dat  er  een  gebied  met  zo’n  naam  bestond  (of  vrijwel  dezelfde  naam) -) .   Als  men  het  voor  die  tijd  over  “Holland”  heeft  //  wordt  dit  ana-chronistisch  gedaan  ( =  niet  bij  de  tijd  passend )  [:]  de  “eigen  tijd”  plantte  men  terug  in  de  tijd ,  alsof  er  toen-al  een  “Holland”  bestond .   En  dit  kan  men  vast-stellen  als  men  een  onderzoek  pleegt  naar  de  “graven  van  Holland”  uit  die  periode .   Dat  laten  we  hier  achter-wege  //  doch  concentreren  wij  ons  op  die  bronnen ,  waarin  Holdland  voorkomt .

En  dan  èèn ,  die  in  dit  opzicht  uitermate  “sterk”  is  //  namelijk [:]  Galbert  (- vlaamse ,  grafelijke  klerk  (notarius)  te  Brugge -) .   Hij  schreef  een  intrigerend  relaas  over  de  moord  (in  1127)  op  Karel  de  Goede ,  graaf  van  Vlaanderen .   Ook  van  dit  werk  is  het  origineel  niet  meer  voor-handen ;   slechts  in  2  (twee)  kopiën [:]   (1)  Arras  (Atrecht) ,  stads-bibliotheek ,  115 ;   (2)  Paris ,  Franse  Nationale  bibliotheek  (bibliothèque  nationale)  [BnFr] ,  ms.  Baluze  43 (fol.  200-318) ;  beide  uit  de  16-de eeuw ,  en  wel-haast  zeker  op  hetzelfde  origineel  terug-gaand [:]

« Il  faut  admettre ,  en  tous  cas ,  que  A  et  P  dérivent  d’un  même  original . »

[ → http://remacle.org/bloodwolf/historiens/galbert/charleslebon.htm ]

en  ook  in  een  franse  vertaling  in  een  16-de  eeuws  manuscript  (Hannover)  die  op  basis  van  haar  “taal-wijze”  wordt  aangemerkt  in  de  15-de  eeuw  gemaakt  te  zijn  (aldus  Henri  Pirenne  [1891]  in  de  boven-aangehaalde  koppel-link ) .

Aangezien  het  origineel  zo  “dicht  op”   (of  beter :  kort  na)   de  gebeurtenissen  geschreven  is   (- en  er  geen  directe  noodzaak  was  om  aan  de  namen  te  knoeien -)   //  komt  aan  dit  werk  grote  waarde  toe ,  als  het  gaat  om  de   histoir-synchrone  juistheid  van  de  overgeleverde  namen  voor  die  tijd  (in  hun  [middel-]latijnse  gedaante  [van  die  tijd] ) .

Ergo [:]   het  gaat  er  dus  ook  om  het  “op  juiste  waarde  schatten”  van  de  betreffende  bronnen  en  voor  welk  doel  zij  geschreven  waren .

Het  (verloren-gegane)  origineel  wordt  gedateerd  op  rond  1130  en  is  strict  genomen  gèèn  primaire  bron  (- ondanks  de  claim  op   https://nl.wikipedia.org/wiki/Galbert_van_Brugge ,   dat  dat  we l zo  is   //   want  het  echte  origineel  is  niet  meer  beschilbaar -) .   Hoog-uit  een  bijna-primaire  //  aangezien  de  bekende  kopiën   – naar  men  thans  meent  te  weten –   niet  al  te  ver  van  het  oorspronkelijke  werk  af  staan   (-  //  maar  niettemin  als  een  verslag  van  een  goed  geïnformeerde  is  aan  te  merken  [-  hij  dus  “dicht  op  de  feiten  zat” – ]  -)   [:]

« Enfin  Galbert ,  notaire ,  c’est-à-dire  syndic  de  Bruges ,  qui  était  dans  la  ville  au  moment  du  crime  et  durant  le  siège ,  nota  jour  par  jour  sur  ses  tablettes ,  en  présence  de  l’événement ,  ce  qui  se  passait ,  ce  qu’il  voyait ,  ce  qu’il  faisait  lui-même  de  concert  avec  ses  concitoyens ,  et  en composa ,  environ  trois  ans  après  (en 1130) ,  la  dramatique  histoire »

( Guizot ;  zie  koppel-link hier-boven )

Komen  we  eindelijk  toe  aan  de  passages  waarin  de  graaf  van  Holland   (- nee :  gravin  van  Holland ! -)  wordt  opgevoerd :

§ 68

« (…)  Robertus  igitur  duxit  Gertrudem  comitissam  Holdlandensem  uxorem ,  (…) »

en  de  zo-juist  genoeemde  echt-genoot :

in  § 111

« Audierat  namque  Robertus  comes  Holdlandensis ,  (…) »

En  dan  valt  op ,  dat  deze  Robert  helemaal  niet  genoemd  wordt  onder  de  graven  van  Holland  (!)

[ → https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_graven_van_Holland ] (d.d. 1-1-2016) ]

Dat  vraagt  om  opheldering ,  waar  deze  po(o)sting  zich  eigenlijk  niet  zo  goed  voor  leent .

Toch  moeten  we  hier  iets  verder  op  ingaan  //  want  even  zo  belangrijk  als  een  histoir-synchrone  betrouwbare  vermelding  van  een  geografise  entiteit ,  is  (’t)  te  weten  welk  specifiek  gebied  er  bedoeld  wordt .   En  even  lastig  om  te  beantwoorden .

In  de  Annales  Egmundenses  worden  beide  personen  ook  genoemd [:]

« Annus  M lxiii  Rotbertus  (…)  Gerthrudem  comitissam  relictam  Florentii  comitis  sibi  in  matrimonium  sociavit .  et  sic  comitatum  holdlandię  et  fresię  adquisivit . » .

In  vertaling  ( M.  Gumbert-Hepp  +  J.P.  Gumbert )  [:]

« In  het  jaar  1063  is  Robert ,  (…)  getrouwd  met  gravin  Gertrude ,  de  weduwe  van  graaf  Floris ,  en  zo  verwierf  hij  de  graafschappen  Holland  en  Friesland . »

(bz. 132 / 133)

Voor  het  jaar  1071  staat  er  dit  over  hem [:]

« Annus  M lxxi  Godefridus  dux  gibbosus  cum  Wilhelmo  episcopo .   et  regali  exercitu  Rotbertum  de  holdland  expulit .   et  sibi  potenter  subiugavit . »

[▬▬▬▬▬]

« In  het  jaar  1071  heeft  hertog  Godfried  met  de  Bult  met  bisschop  Willem  en  een  koninklijk  leger  Robert  uit  Holland  verdreven ,  en  met  geweld  aan  zich  onderworpen .  (…)

(bz. 134 / 135)

Zoals  het  hier  vertaald  staat ,  heet  Robert  hier  niet  “van  Holland”  //  maar  werd  hij   uit  Holland   (verdreven) .   (- De  vermelding  bij De  Vaan [:]   « Robert  van  Holland »   strookt  dus  niet  met  de  vertaling  van  Gumbert-Hepp  +  Gumbert  uit  hun  editie  (2007) -) .

Blijkens  dezelfde  Annales  Egmundenses  was  er  al  eerder  een  “graaf  van  Holdland” ,  namelijk  Floris  II [:]

« Anno  M lxi  Florentius  comes  holdlandensis  cum  de  bomlo  reverteretur  ad  propria  (…) »

[▬▬▬▬▬]

« In  het  jaar  1061 ,  toen  graaf  Floris  van  Holland  uit  Zaltbommel  terugkeerde  naar  zijn  eigen  land ,  (…) »

(bz. 132 /133)

Deze  passages  zijn  genomen  uit  de  al  genoemde  Annales  Egmundenses .   Het  origineel  bevindt  zich  te  London  in  de  British  Library  ( ⨀  Cotton  Tib.  C.  xi )  //  zij  het  als  compilatie  (verschillende  auteurs   – “handen” –   hebben  er  aan  gewerkt ) .   De  betreffende  tekst-gedeelten  worden  gedateerd  op  c. 1120 ;   dus  ongeveer  in  dezelfde  periode  als  Galbert .

Zoals  het  er  nu  voor ligt ,  kan  Holland  onmogelijk  in  origine  ( hout-land )  betekend  hebben  //  want  een  optekening   Holtlant   is  “imaginair” ,  door  taal-wetenschappers  of  geschied-kundigen  verzonnen  om  maar  een  verklaring   – waar  ogenschijnlijk  niks  aan  mankeert –   voor-handen  te  hebben .   Bovendien  //  (¿) waarom  is  dat  holt-lant  dan-niet  tot  hout-land  geëvolueerd (?)   wat  toch  immers  de  “natuurlijke  gang  van  zaken”  zou  zijn  geweest .   ( ¿) Omdat  men  de  naam  al  heel  snel  “onbegrijpelijk”  vond ?   Maar  hij  dateert  pas  uit  eind  11-de eeuw ,  begin  12-de  (!) .

Ik  ben  eerder  geneigd  te  denken  aan  een  betekenis  als   ( oud  land )  of  [:]   ( “aardig” / prettig / lieflijk land ) ,  waarbij  ik  (hoog-)duits   hold(es)   als  equi-valent  voor   hold   neem   (cf.  hd.  holdes  Leben )  (-  //  maar  laatst-genoemde  verklaring  beschouw  ik  inferieur  aan  de  voorgaande -) .

 

Even  ter-zijde ,  die  (alom)  “aanvaarde  betekenis”  van  ( hout-land )  dateert  al  van  “heel  oud” ;   ik  bedoel [:]   heel  vroeger .   Zij  werd  al  gepropageerd  door  Johannes  van  der  Beke  (Jan  Beke)  in  zijn  croniken  van  den  Stichte  van  Utrecht  ende  van  Hollant .

« Na  der  Duutscher  tale  ist  ghehieten  Holtlant ,  wanter  vele  boschs  ende  houts  in  plach  te  wassen ,  mer  nu  hietet  Hollant ,  want  daer  een  lettere  is  uutghesneden . »

(- vertaling  [uit  het  latijn]  van  ± 1395 ;  editie  H.  Bruch  (1982)  bz. 8~9 -)

¿  Maar  is  die  “oud-overgeleverde  verklaring”  daarom  waar  ?

 

Posted February 29, 2016 by arvteg in Uncategorized