Archive for April 2015

(0028)   1 comment

Boccaccio  :   il  Fare  de  Messina

¿ Hoe  komt  Giovanni  Boccaccio  aan  die  verklaring  voor  fare   – van   pharos – ,  als  dat  het  [«  in  het  latijn  zoveel  “klinkt”  als   scheiding »] ?

Tussen  deze  haakjes [«  …  »]  staat  een  vertaling   van  mijn  hand ;   mocht  het  (deze  vertaling)  niet  goed  genoeg  (vertaald)  zijn   //   dan  hoor  (zie)  ik  dat  graag  terug  (langs-wege  een  reactie  van  iemand) .

Op  die  vraag  gaat   Alessandro  de  Angelis   in :

[  →  http://www.academia.edu/5432375/Unetimologia_di_Boccaccio_e_il_toponimo_Faro_Stretto_di_Messina_ ]

In  dit  artikel   – dat  oorspronkelijk  verschenen  is  in   Cultura  Neolatina  71  (2011)  bz.  313-331 –   wordt  veel  interessant  materiaal  aangedragen .

De  oudste  vermelding  binnen  een  latijnse  contekst [!!]  dateert  uit  eind  9de  ₡  in  een  continuatie  op  de  • Historia  Longobardorum   van  Paulus  Diaconus ,  en  heet [:]   • Historiola  Langobardorum  Beneventi  degentium ,  geschreven  door  een  benedictijner  monnik  (van  duitse  afkomst )   Erchempert[o] ,  waar  gesproken  wordt  van  een  zee-slag  (- in  oktober  888 -)  [:]

« Acta  sunt  haec  in  arto  spatio  maris ,  quod  dirimit  Regium  a  Sicilia ,  qui  locum  olim  tellus  erat ,  set  moderno  tempore  a  Fari  aequore  occupatus  est . »

Voor  een  vertaling  van  deze   historiola   in  het  engels  [ vide / zie :  ]

[  →  http://scholarship.rice.edu/handle/1911/16821  ]

[  pdf :  →  http://hdl.handle.net/1911/16821  ]

[  betreffende  tekst – passage :  bz.  249  ]

Opmerkelijk  is  verder ,  dat  voor  het  middel-eeuws  frans  een  woord   far   is  overgeleverd  in  de  betekenis  van  ( zee-engte / zee-straat )   (- détroit -)    (- zoals  in  de   Chanson  d Aspremont   (van  vòòr  1190 ) -)   //   terwijl   – voor  zover  bekend –   het  (vroeg-middeleeuwse)  italiaans  daar  niets  vergelijkbaars  tegenover  kan  stellen   (- van  een  woord  dat  op   far fare  /  faro   lijkt -) (!) ;  een  merkwaardige  omstandigheid .

 

De  vraag  wordt  dan [:]   ¿ hoe  heeft   Erchempert   deze  naam   Faro   leren  kennen  (- in  die  betekenis  van   ( zee-straat  van  Messina )  -) ?

Daar  het  opvallend  is ,   dat   Erchempert   de  naam  met  een   F-   laat  beginnen   //   lijkt  een  griekse  bron  uitgesloten  ( – want  dan  had  men   PH-   mogen  verwachten – ) .

Ten  tweede  [2°]  valt  op ,  dat   Erchempert   niet  sec  de  naam   “Faro”   als  aanduiding  voor  de  zee-straat  gebruikt   //   maar  in  omschrijvende  zin :   a  Fari  aequore   [:]   « [welke  plek]  ingenomen  wordt   ( door  de  zee[-vlakte]  van  Faros ) » .

( wordt  vervolgd )

(0027)   Leave a comment

Faro  =  Sund

Het  gebruik  van  de  naam   Faro   door  Pierfr.  Giambullari  voor  de  “Ottensund”   [ =  Lim-fjord ]  strookt  met  de  geologise  situatie ,  dat  de  Limfjord   – vòòr  dat  zij  een  fjord  werd –   een  èchte  zee-straat  is  geweest  (- die  twee  zeeën  met  elkaar  verbondt -) .

We  zien  namelijk  ook  het  omgekeerde  geval :   de  zee-straat  van  Messina  (Faro  di  Messina)  werd  door  Denen  eertijds  gewoon  Sund  genoemd :

« Sund  imellem  Sicilien  og  Italien »  [:]

[  →  http://ordnet.dk/ods/ordbog?query=sund&tab=for ]

Het  gebruik  door  Giambullari  van  de  naam   Faro   voor  de  Ottensund  //  suggereert  dat  hij  dit  italiaanse  woord  “gewoon  tot  zijn  beschikking  had” ;   anders  gezegd :   (dat  het)  tot  zijn  eigen  woorden-schat  behoorde .

Faro   was  dus  een  woord ,  dat  (- binnen  in  ieder  geval  geleerde  kringen -)  gewoon  gekend  werd   (- vgl.  ook  de  uitdrukkingen   di  là   en   di  quà   dal  Faro    [  →  (0015) ]  -) .   Dus  niet  (alleen)  specifiek  in  gebruik  was  als  naam  voor  een  bepaalde  zee-straat  (- te-weten [:]   die  van  Messina -)   //   maar  ook  in  meer  algemene  zin  een   ( zee-straat )    kon  aanduiden .

Dit  roept  de  vraag  op ,  hoe  (“historise”)  italiaans-sprekenden  dit  woord  hebben  leren  kennen .   Of  anders  gesteld :   uit  welke  taal  zij  dit  woord  hebben  leren  kennen  (en  overgenomen) .

In  ieder  geval  niet  het  (klassiek-)latijn   //   want  in  die  taal  is  het  woord  voor   ( zee-straat )   [:]   fretum .

Een  andere  optie  is  het  (koinè-)grieks  of  een  voorloper  daarvan .   Daarbij  kunnen  wij  aan  twee  mogelijkheden  denken :

[1°]  φαρος   ( vuur-toren )   //   maar  als-dan  doemt  er  een  andere  vraag  aan  de  einder  op [:]   ¿ hoe  is  dan  dat  proces  verlopen ,  waarin  een  woord  voor   ( vuur-toren )   tot  de  naam / woord  voor  het  (eigenlijke)  vaar-water  is  “omgedoopt”  (geworden)  ?

Bij-voorbaat  wil  ik  niet  stellen ,  dat  zulk  een  ontwikkeling  geheel  ondenkbeeldig  is  [geweest]  //  maar  tegelijk  moet  men  ook  vast-stellen ,  dat  zij  op-zich  ook  niet  meteen  aannemelijk  is .

[2°]  [:]  de  mening  die   Tomaso  Fazello   (1573 :  57~58)  verwoordt [:]

faros   in  de  betekenis  van   * ( water ,  dat  op  elkaar  botst )

(- ¶  Aangezien  ik  niet  weet ,  of  dit  inderdaad  een  reële  betekenis  is  voor  dit  woord   //   heb  ik  het  voorzien  van  een  asterisk  (*)  om  aan  te  geven ,  dat  dit  een  “gereconstrueerde  betekenis”  is ;   of  althans  dat  het  (in  casu)  niet  geheel  zeker  is ,  of  die  betekenis  werkelijk  voorhanden  is  geweest -) .

[  →  (0016) ]

En  een  andere  vraag  is :   ¿ wat  is  de  relatie  van  “de  Grieken”  tot  dit  vaar-water ?   En [:]   ¿ zullen  zij  de  eerste  naam-gevers  zijn  geweest ?

Deze  vragen  leg  ik  voorlopig  ter-zijde  en  richt  mij  eerst  op  wat  Boccaccio  over  (de /)   il  Fare  di  Messina   te  melden  had :

« E  dicesi   « fare »   da   « pharos » ,  che  tanto  suona  in  latino  quanto  « divisione » :  (…) »

[  →  (0014)  ]

Treffens  de  Griekse  kolonisatie  langs  de  kusten  van  de  Straat  van  Messina [:]

[ → http://nl.wikipedia.org/wiki/Magna_Graecia ]